Inleiding

Cryptosporidiosis is een ziekte die wordt veroorzaakt door de eencellige parasiet Cryptosporidium. De parasiet gedijt in zoogdieren, en wordt in de vorm van cysten, via verontreinigd water, op mensen overgebracht . Cryptosporidium heeft in de westerse wereld voor talrijke diarree-epidemien gezorgd en in tropische gebieden voor veel gevallen van diarree bij kinderen. Mensen met een verzwakt afweersysteem (bijvoorbeeld door HIV-infectie) lopen het grootste risico, omdat cryptosporidiosis een opportunistische infectie is, dat wil zeggen een infectie die toeslaat bij een verminderde weerstand.

Verspreiding

Epidemien van cryptosporidiosis komen in de hele wereld voor. De ziekte kan zich overal openbaren waar het water vervuild is, maar heerst vooral onder de arme bevolking in de derde wereld. Daar is ze verantwoordelijk voor een deel van de kindersterfte. Ook reizigersdiarree is soms het gevolg zijn van deze parasiet.

Oorzaak

De parasiet wordt meestal verspreid via vervuild water, maar kan ook rechtstreeks worden overgebracht door besmet vee. Als de infectie eenmaal een mens heeft besmet, vindt verspreiding van mens op mens vaak plaats via de ontlasting van de één naar de mond van de ander, bijvoorbeeld door contact van leidingwater met besmet rioolwater. De ziekte komt het meeste voor bij jonge kinderen, reizigers, HIV-geïnfecteerden, en personen die in aanraking komen met dieren of in de onmiddellijke omgeving verkeren van een besmet persoon.

Verschijnselen

De eerste verschijnselen treden meestal vijf à zeven dagen na besmetting op. De verschijnselen zijn onder meer:

• drie tot zes keer per dag een waterige diarree, die groenachtig kan zijn en bijzonder onaangenaam kan ruiken
• gebrek aan eetlust, misselijkheid, braken, gewichtsverlies, opgezette buik, slapte en spierpijn
• hoofdpijn en koorts (in ongeveer 20 tot 40 procent van de gevallen).

Doorgaans verdwijnen de verschijnselen na zeven tot veertien dagen, maar soms pas na vijf à zes weken. Zwakte, lethargie en terugkerende diarree kunnen een maand aanhouden. Complicaties treden zelden op.

Diagnose

De parasiet kan worden opgespoord in ontlastingmonsters. Het bloed kan worden onderzocht op antilichamen tegen de parasiet.

Behandeling

Cryptosporidiosis geneest meestal vanzelf. Voor behandeling van deze ziekte geldt hetzelfde als bij andere soorten diarree:

• Voorkom uitdroging en verstoring van de zoutbalans in het lichaam. Tekenen van uitdroging zijn dorst, een droge huid en een gevoel van zwakte. Bij zeer jonge kinderen kan de fontanel, de zachte plek boven op het hoofd, enigszins indeuken.
• Zorg er vooral voor dat u veel drinkt. Als u misselijk bent, neem dan steeds kleine slokjes. Het is belangrijk dat u blijft drinken, ook als u geen dorst heeft. Probeer twee glazen te drinken na iedere aanval van diarree.
• Reizigers moeten ORS (rehydratiezout) meenemen. Dit poeder mag alleen in gekookt water of mineraalwater worden opgelost.
• Als u diarree heeft, maar niet hoeft over te geven, blijf dan gewoon eten. Eet wat goed valt en waar u trek in heeft. Neem bij buikkrampen kleine porties.
• Houd er rekening mee dat de anticonceptiepil minder betrouwbaar is als u diarree heeft.

Voorzorgsmaatregelen

Wees voorzichtig met wat u drinkt. De infectie wordt vooral via water overgebracht, dus bij de minste twijfel is het beter om helemaal geen water te drinken.

• Als u niets anders dan kraanwater kunt drinken, moet u het vijf tot tien minuten laten doorkoken om er zeker van te zijn dat alle bacteriën, sporen, cysten en eitjes zijn gedood.
• Al helpt alleen koken tegen Cryptosporidiosis, u kunt voor noodgevalen een waterzuiverend middel meenemen, bijvoorbeeld chloortabletten, die het meest worden gebruikt. Deze bestaan in verschillende concentraties. In noodgevallen zijn jodiumtabletten ook een mogelijkheid. Houd er rekening mee dat het twintig tot dertig minuten duurt voordat ze werken. Kaliumpermanganaat werd vroeger veel gebruikt, maar wordt tegenwoordig afgeraden.
• Gebruik mineraalwater uit flessen, waarvan u eerst de sluiting heeft gecontroleerd om er zeker van te zijn dat ze niet eerder zijn opengemaakt. Kies een goed bekendstaand plaatselijk merk mineraalwater.
• Drink warme dranken als thee en koffie alleen als ze vers zijn gezet.
• Drink geen vers geperst vruchtensap en koop het vooral niet op straat.
• Gebruik geen ijsblokjes, want u weet nooit welk water ervoor gebruikt is.
• Drink geen ongekookte melk.

Een andere besmettingsbron is voedsel.

• Eet geen salades, zuurwaren of ander ongekookt voedsel.
• Eet geen voorgesneden of geschilde vruchten; koop fruit dat u zelf kunt schillen.
• Koop geen eten op straat, ook al is het gekookt.
• Eet alleen gerechten die net zijn klaargemaakt en het liefst gloeiend heet op tafel komen.
• Eet alleen vlees dat door en door gaar is.

Wees uiterst nauwkeurig met de persoonlijke hygiëne.

• Was altijd grondig uw handen grondig met zeep voor het eten en na een bezoek aan het toilet.
• Was altijd de handen als u de baby heeft verschoond.
• Zorg ervoor dat al het eet- en keukengerei goed schoon is.

Maak alles wat met dieren in aanraking is gekomen goed schoon.

• Vermijd contact met mogelijk besmette, vooral jonge, dieren. Maak alles wat met dieren in aanraking is gekomen goed schoon. Als desinfectiemiddel is alleen waterstofperoxyde werkzaam.
• Bovenstaande informatie is als leidraad bedoeld. Raadpleeg altijd een arts voor de juiste diagnose en behandeling.
• De meeste geneesmiddelen worden alleen op recept verstrekt.
• Mocht u al geneesmiddelen gebruiken, dan moet u de arts hiervan op de hoogte stellen, aangezien bepaalde middelen niet tegelijk met andere mogen worden ingenomen.
• Informeer bij de arts naar eventuele bijwerkingen en contra-indicaties.
• Lees de bijsluiter aandachtig.